ALS DE ROOK IS VERDWENEN.

Schoorstenen werden lange tijd als symbolen van welvaart en vooruitgang gezien. Een rijke industriestad werd gekenmerkt door een woud van schoorstenen. Door veranderde productie-processen in de jaren 60 en 70 werden veel leegkomende fabrieken en de daarbij behorende fabrieksschoorstenen gesloopt. Er verdwijnen nog steeds schoorstenen. Van de ruim 12.000 exemplaren, die ooit in bakstenen – de zogenaamde radiaalsteen – werden gebouwd, resteren er nu nog zo’n 600 tot 700. Als er niets gebeurt, kan een belangrijke fenomeen – de fabrieks-schoorsteen – dat nauw samenhangt met de industriële ontwikkeling van Nederland, totaal verdwijnen. Daarmee zou een wezenlijk onderdeel van ons culturele – industriële – erfgoed verloren gaan.

Het gebruik van schoorstenen hangt nauw samen met de introductie van de stoommachine in de 19de eeuw. Voor het opwekken van stoom was een ketel waarin werd gestookt en het water tot stoom werd verhit noodzakelijk. De afvoer van de verbrandings-gassen vond plaats via een schoorsteen. Daarnaast zorgde de pijp voor voldoende trek. De hoogte werd bepaald door middel van formules waarbij onder de meer de grootte van de ketel en de plaats van de fabriek van belang waren. Na introductie in ons land van de centrale verwarming, zo rond het eind van de 19de eeuw, werden ook hiervoor grote bakstenen schoorstenen gebouwd. Deze verrezen vooral bij grote instellingen als ziekenhuizen en oude mannen en vrouwenhuizen.


STIF

De stichting is in 1997 opgericht en voert een actief beleid inzake behoud van fabrieks-schoorstenen. Zo heeft STIF de afgelopen jaren vele adviezen opge-steld, de belangrijke rol speelden bij de restauratie van een fabrieks-schoorsteen of inpassing daarvan in een bouwplan. Publiciteit vormt een van de mogelijk-heden om het draagvlak voor behoud te vergroten en aanvaardbaar te maken. Door middel van de twee-jaarlijkse STIF-prijs ‘Het Klimijzer’ wil de stichting de fabrieks-schoorstenen onder de aandacht brengen.

Bijzondere initiatieven op het terrein van hergebruik of behoud van schoor-stenen worden met het ‘Het Klimijzer’ beloond en daardoor in de belangstelling gezet.